quinta-feira, 22 de abril de 2010

Rrégras



Rrégras





TODAS AS PALAVRAS

SI ISKREVI KOMU SI FALA

Si vose fala i u outru intendi, intãu nós pode afirmá ki si vose iscrevê da mesma forma ki vose istá falandu, u outru vai intendê tambén.

Palavra é un sinbulu grafiku ki da nomi en tudu u ki ezisti.

Uma palavra istá iskrivida erradu, somenti kuandu a outra pesoa ki vai lê, nãu intendê u ki tá iskritu.

As letras ki forma u nosu aufabetu é: A, B, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, R, S, T, U, V, X, Z.
Elas é divididas en:
Vogaus: A, E, I, O, U.
Konsoantis: B, D, F, G, H, J, K, L, M, N, P, R, S, T, V, X, Z.

·        As letra “C” e “Q” nãu existi maiz e foi introduzida a letra “K”.

A letra a “A” aparesi sózinha ou juntu kun outras letras pra formá palavras.

A letra be “B” forma: ba, be, bi, bo, bu, bla, ble, bli, blo, blu, bra, bre, bri, bro, bru, bãu. Ezenplus: baleia, kabesa, bonba, basia, brusku, banbú, konboiu, kabu, oblikuu, blasfemia, kobransa, abreviadu, blefar, blindadu, brasu, sabãu.

A letra de “D” forma: da, de, di, do, du, dra, dre, dri, dro, dru, dãu. Ezenplus: dandu, kadiadu, podi, padaria, kadernu, kondensasãu, drastiku, pedrera, dropiz, padroera, endru, pedrisku, paradãu.

A letra e “E”, nu finau, nu meiu ou nu komesu das palavras, kuandu ten u son di i, é fakultativu a subistituisãu pela própria letra i, desdi ki nãu mudi u siginifikadu da palavra. Ezenplus: filhoti, poti, forti, propriedadi, abilidadi, lokalidadi, nesi, neurozi, ki, i, sobi, iskrevi, ispasu, inbarasu, istadu, kadiadu.
               
            A letra éfi “F” forma: fa, fe, fi, fo, fu, fla, fle, fli, flo, flu, fra, fre, fri, fro, fru, fãu, frãu. Ezenplus: faka, fofu, kafona, konfeitu, ferir, fazer, proferi, fera, rreferensia, frera, konflitu, frazi, frota, flauta, fruta, rrefletir, fluviau, garrafãu, rrefrãu.

            A letra ki ten u son di “gue”, é a letra ge “G”. Forma: ga, ge, gi, go, gu, gla, gle, gli, glo, glu, gra, gre, gri, gro, gru, gãu, grãu. Ezenplus: linguisa, fougedu, fogeti, ispageti, languidu, agudu, maginanimu, agostu, gagu, Magila, rregresãu, rregra, glandula, grosu, grudi, glikozi, gloria, granpu, magru, grãu, pagãu.

            A letra aga “H” nu komesu das palavras nãu é pronunsiada, portantu só devi sê impregada juntu kun a letra “N” i kun a letra “L”.  Ezenplus: oteu, umanu, ipika, ezitasãu, abitar, konhesimentu, kolher, palheta, kolheita, apanhu, garanhãu, amanhesi, kanhotu, kalhamasu.

            Nas palavras istranjeras ki ja foi abrazileradas, kuandu ela é pronunsiada, ela devi ser iskrita. Sua pronunsia é a di rr ben suavi, komu us kariokas fala. Ezenplus: hóti dógi, Manhatan, hévi, Iohan, héupi.
           
A letra i “I”, kuandu nu meiu da palavra ela nãu é pronunsiada, podi sê iskluida. Ezenplus: paderu, pedreru, bandera, solera, kolera, banhera, paxãu.

A letra ki ten u son di je é a letra jóta “J” i nãu a letra “G”. Forma: ja, je, ji, jo, ju, jãu. Ezenplus: jeleia, jeladu, jelar, ajeitar, jiganti, jerenti, konjuntu, juventudi, projetu, manjerikãu, varjãu.

            A letra ki ten u son di ka é a letra “K”, i nãu a letra “C”, ki nau exiati maiz. Forma: ka, ke, ki, ko, ku, kla, kle, kli, klo, klu, kra, kre, kri, kro, kru, kãu. Ezenplus: komida, prekatoria, rrekerê, kaza, kaxorru, koku, vaka, vodika, keixu, akresimu, konkluir, kleriku, klima, kravadu, kru, klubi, sakrifisiu, fakãu, krusifiksu.

            A letra éli “L” nãu tem u son di “U”, portantu kuandu ela tivé esi son, devi sê subistituida pela letra “U”. Forma: la, le, li, lo, lu, lha, lhe, lhi, lho, lhu, lãu, lhãu. Ezenplus: laranja, lima, lojiku, lua, lanpada, linpeza, luva, balãu, molhadu, orelha, rralhá, palhosa, batalhãu, pauma, kauma, aumosu.

            Kuandu, apoz a letra “U”, ela é pronunsiada, intãu ela devi sê iskrita. Ezenplus: vultu, avulsu, konvulsãu, vulkãu, sul.

            A letra emi “M” forma: ma, me, mi, mo, mu, mãu, mãi. Ezenplus: limãu, madera, moveu, mula, medu, mitu, mãi.

            A letra eni “N” alen di formá: na, ne, ni, no, nu, nha, nhe, nhi, nho, nhu, nãu, nhãu, aparesi as vezs antiz das konsoantis i nu finau di augumas palavras.  Ezenplus: kanela, konhesimentu, peneira, nukleu, jeniu, senhor, senhu, anãu, kaminhãu, nada, naniku, kanisu, animau, konpozisãu, konbinasãu, konduzir, konveniensia, kantu, enseju, indu, inkrementu, en, alen, poren.

            A letra ó “O”, kuandu nu meiu ou nu finau das palavras, ten u son di “U”, podi sê subistituida pela letra “U”. Ezenplus: forru, propriu, nonu, inpetu, inporiu, pratu, kamelu, purtugez.

            A letra pe “P” forma: pa, pe, pi, po, pu, pra, pre, pri, pro, pru, pla, ple, pli, plo, plu, pãu, põi. Ezenplus: padaria, pipinu, produtu, pratu, konpletu, sinploriu, gaupãu, rrepõi, konpõi.

            A letra que “Q” i a letra se “C”, nãu ezisti nu nosu aufabetu, elas foi subistituida pela letra ka “K”. Ezenplus: keiju, pedimuleki, kiabu, pakera, kokeru.

            A letra érri “R”, forma: ra, re, ri, ro, ru, rra, rre, rri, rro, rru, rãu, rrãu i nu finau da das palavras ela podi sê rretirada. Ezenplus: korretu, koretu, rratu, rremorsu, rrua, korixu, marotu, komer = komê, katar = katá, profesor = profesô,  kamarãu, barrãu, marrãu, turrãu, porãu.

            A letra ki ten u son di se é a letra ési “S”. Fórma: sa, se, si, so, su, sãu. Ezenplus: prosesu, konsekusãu, asafrãu, sesãu, asoiti, posesu, paresi, sazonau, aserola, seu.

            É inpregada, nu finau das palavras, pra indikar u plurau delas. Aparesi as vezs nu meiu das palavras, antizs das konsoantis. Ezenplus: kaderas, kaskas, jeladeras, pãus, kaminhãus, lapizs, rroupas, narizs, mesmus, testas.

            A letra te “T” forma: ta, te, ti, to, tu, tla, tle, tli, tlo, tlu, tra, tre, tri, tro, tru, tãu, trãu. Ezenplus: tamanduá, taturana, atonitu, batida, Atlantiku, atleta, atlaz, atraz, atravez, tropiku, travi, atritu, kontribuisãu, truta, tãu, patrãu.

            A letra u “U” podi subistituí a letra “Ó” nu meiu ou nu finau das palavras, kuandu ela tem u son di “U”. Ezenplus: sufá, butãu, kanpu, tangu, paradu, transformadu, tukanu, pardu.

            Devi subistituir a letra “L” kuandu a mesma tivé u son di “U”. Ezenplus: papeu, pauma, kauma, fóuga, éumu, xiurrear, inauteraveu.

            A letra ve “V” forma: va, ve, vi, vo, vu, vãu. Ezenplus: vaka, vodika, kavalu, aveia, vibora, avulsu, vultu, avó, vó, avô, vô, ovu, vãu, pavãu.

            A letra xiz “X” forma xa, xé, xi, xó, xu, xãu. Nãu ezisti u “CH”. Ezenplus: xavi, xapeu, konxavu, maxadu, xuxu, Xuxa, manxa, kaxasa, méxa, borraxa, paixãu, kaixãu.

            A letra ze “Z” é inpregada pra formá za, ze, zi, zo, zu. Subistitui a letra “S” i a letra “X” kuandu elas ten u son di “ZE”. Ezenplus: kaza, pezadu, kazau, aziatiku, dózi, fiziku, izami, ezenplu, ezersisiu.

            É uzada nu finau das palavras kuandu elas ten u son di ési i nãu é plurau. Ezenplus: maz, kapaz, portugez, nariz, lapiz.


            Forma tanben zãu, ki indika aumentativu. Ezenplus: kazazãu, kaminhãuzãu, piruzãu, kavaluzãu, éguazãu.


Um comentário: